Strona główna / Blog / Artykuł
Zadatek czy zaliczka - kiedy trzeba zwrócić pieniądze?
Aleksandra Grzybowska · adwokat ·
Klient rezygnuje z usługi. Czy musisz oddać wpłatę? Sprawdź, czym różni się zadatek od zaliczki i co ustalić w umowie.

Klient rezygnuje z usługi, a Ty masz już wpłaconą część wynagrodzenia. Czy musisz zwrócić pieniądze? Znaczenie mają rodzaj wpłaty, postanowienia umowy i przyczyna zakończenia współpracy. Sprawdź, czym różni się zadatek od zaliczki i co przeanalizować przed rozliczeniem z klientem.
Czym jest zadatek?
Zadatek to wpłata, która zabezpiecza wykonanie umowy. Jeśli wykonasz umowę zgodnie z ustaleniami, wpłacony przez klienta zadatek zaliczysz na poczet wynagrodzenia. Klient dopłaci pozostałą kwotę.
Zasady rozliczenia zadatku określa art. 394 Kodeksu cywilnego. Poniżej opisuję zasady ustawowe, które mają zastosowanie w braku odmiennych postanowień umownych albo zwyczaju.
Kiedy trzeba zwrócić zadatek?
Zgodnie z opisanymi wyżej zasadami ustawowymi zwracasz zadatek, gdy wspólnie rozwiązujecie umowę albo za jej niewykonanie odpowiadacie oboje lub żadne z Was. Jeśli za niewykonanie umowy odpowiadasz Ty, klient po odstąpieniu może żądać kwoty równej dwukrotności zadatku. Sam fakt rezygnacji klienta nie przesądza więc o sposobie rozliczenia.
Poszczególne sytuacje wyglądają następująco:
- Jeśli wykonasz umowę zgodnie z ustaleniami, zaliczasz zadatek na poczet wynagrodzenia, a klient dopłaca resztę. Jeśli zaliczenie zadatku nie jest możliwe, zwracasz go.
- Jeśli za niewykonanie umowy odpowiada klient, możesz odstąpić od umowy bez wyznaczania dodatkowego terminu i zatrzymać otrzymany zadatek.
- Jeśli za niewykonanie umowy odpowiadasz Ty, klient może odstąpić od umowy i zażądać kwoty równej dwukrotności wpłaconego zadatku.
- Jeśli wspólnie rozwiązujecie umowę albo za jej niewykonanie odpowiadacie oboje lub żadne z Was, zwracasz zadatek w wysokości, w jakiej klient go wpłacił.
Czym jest zaliczka?
Zaliczka to część ceny lub wynagrodzenia, którą klient płaci z góry. Po wykonaniu umowy zaliczasz ją na poczet ustalonej kwoty, a klient dopłaca resztę. Przy jej rozliczeniu znaczenie ma to, czy umowa została wykonana, a jeśli współpraca zakończyła się wcześniej - w jaki sposób do tego doszło, jaka część pracy została wykonana i jakie wynagrodzenie jest należne.
Czy zaliczka podlega zwrotowi?
Co do zasady zaliczka podlega zwrotowi, jeśli umowa nie zostanie wykonana i nie ma podstaw do zatrzymania wpłaty. Nie oznacza to jednak, że przy każdym wcześniejszym zakończeniu współpracy zwracasz całą kwotę. Rozliczenie zależy od rodzaju umowy, sposobu jej zakończenia oraz należnego wynagrodzenia i innych roszczeń.
Jeśli wykonasz usługę zgodnie z umową, odejmujesz zaliczkę od ustalonego wynagrodzenia, a klient dopłaca resztę.
Jeśli umowa kończy się wskutek wypowiedzenia albo rozwiązania za porozumieniem stron, kwota zwrotu zależy od tego, co do tego czasu zostało wykonane i czy przysługuje Ci za to zapłata.
- Jeśli nie wykonasz usługi, co do zasady zwracasz klientowi całą zaliczkę.
- Jeśli wykonasz część usługi i przysługuje Ci za nią wynagrodzenie, możesz zaliczyć wpłatę na jego poczet. Jeżeli zaliczka jest wyższa niż należne Ci wynagrodzenie, zwracasz klientowi różnicę.
Kiedy zaliczka, a kiedy zadatek?
Zaliczkę wybrałabym wtedy, gdy potrzebujesz części wynagrodzenia przed rozpoczęciem pracy. Sprawdza się, gdy ponosisz koszty na początku współpracy albo chcesz rozłożyć płatność na etapy. Jeżeli z zaliczki pokrywasz wydatki związane ze zleceniem, warto od razu ustalić, jak je rozliczycie, gdy umowa zakończy się wcześniej.
Zadatek rozważyłabym wtedy, gdy zależy Ci na zabezpieczeniu wykonania umowy. Ma to znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy przyjęcie zlecenia wiąże się z rezerwacją czasu i rezygnacją z innych zamówień. Przed ustaleniem wysokości zadatku oceń skutki dla obu stron. Jeśli to Ty będziesz odpowiadać za niewykonanie umowy, klient po odstąpieniu może żądać jego dwukrotności.
Klient rezygnuje - co sprawdzić przed zwrotem wpłaty?
Zanim ustalisz, czy i w jakiej wysokości zwrócić pieniądze, sprawdź umowę, potwierdzenie wpłaty oraz korespondencję z klientem. Zwróć uwagę na:
- Rodzaj wpłaty i ustalenia stron. Czy uzgodniliście zaliczkę, czy zadatek? Jakie zasady rozliczenia zapisaliście w umowie?
- Sposób zakończenia współpracy. Co dokładnie wynika z wiadomości klienta? Czy chodzi o zmianę terminu, propozycję rozwiązania umowy za porozumieniem stron, wypowiedzenie czy odstąpienie od umowy?
- Przyczynę rezygnacji. Dlaczego współpraca ma się zakończyć i jakie okoliczności doprowadziły do tej sytuacji?
- Zakres wykonanej pracy. Co zostało już zrobione, jakie koszty zostały poniesione i jakie dokumenty je potwierdzają? Sprawdź też, co umowa przewiduje w zakresie ich rozliczenia.
- Wcześniejsze zmiany ustaleń. Czy uzgodniliście nowy termin, inny zakres usługi albo inne zasady płatności? Uwzględnij także ustalenia z wiadomości e-mail i komunikatorów.
Samo stwierdzenie „klient rezygnuje” nie wyjaśnia jeszcze, jak rozliczyć wpłatę. Powyższe informacje pomogą przeanalizować konkretną sytuację i przygotować odpowiedź dla klienta.
Podsumowanie
Co warto ustalić przed podpisaniem umowy? Zapisz wprost, czy klient wpłaca zaliczkę, czy zadatek, w jakiej wysokości i w jakim terminie. Ustal też, kiedy klient dopłaci resztę oraz jak rozliczycie wpłatę, jeśli termin się zmieni, umowa zakończy się wcześniej albo część pracy będzie już wykonana.
Kiedy analizuję umowę, sprawdzam, czy obie strony mogą z niej wyczytać, ile i na jakiej podstawie zapłacą albo odzyskają. Jeżeli odpowiedź zależy od tego, kto odpowiada za niewykonanie umowy lub na jakim etapie zakończyła się współpraca, warto opisać te sytuacje wprost.
Chcesz jasno ustalić zasady wpłat i zwrotów? Skontaktuj się ze mną - sprawdzę Twoją umowę lub przygotuję zapisy dopasowane do Twoich usług.
Podstawa prawna: art. 394 Kodeksu cywilnego - w zakresie zadatku.
Zadatek i zaliczka
Chcesz jasno ustalić zasady wpłat i zwrotów zaliczek albo zadatków?
Sprawdzę Twoją umowę lub przygotuję zapisy dotyczące zadatku, zaliczki i rozliczenia wpłat, gdy klient zrezygnuje albo współpraca zakończy się wcześniej.




